Η υφή της Διεθνούς Φορολογίας

ΕΝΘΑ ΤΕΥΧΟΣ 8

Παρατηρώντας το Διεθνές Φορολογικό Δίκαιο, διαπιστώνουμε έναν υπερβάλλοντα ζήλο μόνο στον τομέα της αποφυγής της διπλής φορολόγησης του ίδιου υποκειμένου, παρόλο που η επιχειρηματική πραγματικότητα μανιωδώς σφυρηλατεί μια άλλη σειρά από ζητήματα που χρίζουν άμεσης διευθέτησης, όπως η φοροδιαφυγή ή η ακαταλληλότητα απαρχαιωμένων εθνικών νόμων. Ο συγγραφέας επιδιώκει να αναδείξει ότι, αν και οι κύριοι διεθνείς φορολογικοί κανονισμοί τυπικά επικεντρώνονται στην αποφυγή της διπλής φορολογίας, ωστόσο, σε ένα δεύτερο επίπεδο, οι κανόνες αυτοί πραγματεύονται ιδιαίτερα πολύπλοκα οικονομικά φαινόμενα και, με τη δέουσα πολιτική βούληση, το τωρινό πλαίσιο είναι ικανό να ανταπεξέλθει στις απαιτήσεις των καιρών μας.

[…]

Κτηματολόγιο και διαδικασίες quasi-Judicials

Είναι ζήτημα διαλακτικής για το αν το εκάστοτε κτηματολογικό αρχείο έχει πρωτίστως οικονομική ή εμπράγματη φύση. Η έννοια του κτηματολογίου χαρακτηρίζεται ως ένα εμβόλιμα του Ηπειρωτικού Δικαίου στα κοινοδικαιικά κράτη, περίπου τρεις δεκαετίες πριν, αν και εν γένει παρουσίαζε έντονη ανομοιογένεια, καθώς κάθε κυβέρνηση προτού υιοθετούσε τον θεσμό, για ιστορικούς λόγους και λόγω τοπικών ιδιαιτεροτήτων, προσάρμοζε θεμελιακά στοιχεία του θεσμού στις δικές της ανάγκες και σκοπιμότητες. Παρόλα αυτά ακαδημαϊκοί πάντοτε επικαλούνται την ταξινόμηση του G. H. Larsson,  ήτο τον διαχωρισμό των κτηματολογίων σε i) οικονομικά, ii) νομικά και iii) μεικτού ενδιαφέροντος. Τα πρώτα αποσκοπούν στην αύξηση της φοροεισπρακτικής δυνατότητας των κρατών, τα δεύτερα στην παρακολούθηση του ιδιοκτησιακού καθεστώτος εκάστοτε τεμαχίου γης και με την τρίτη κατηγορία αναφερόμαστε στα νομικού κύρους μητρώα, τα οποία συγχωνεύονται με άλλα μητρώα ή άλλες πληροφορίες. Είναι επίσης παραδεκτό το γεγονός ότι οι σύγχρονες προσεγγίσεις για τον θεσμό του κτηματολογίου, βασίζονται στα κτηματολόγια μεικτού χαρακτήρα.

Η επαυξημένη νομική αξία φαίνεται να αναγνωρίστηκε εγκαίρως, αν και δείγματα επίσημων μητρώων τοποθετούνται ακόμη και στο 3000 π.Χ. στην Αρχαία Αίγυπτο, ωστόσο κυρίως η τότε ελλείπει γνώση της επιστήμης της τοπογραφίας, καθιστά αδύνατη την σύγκριση αυτών, με αυτά της πρόσφατης εποχής.

Ενδεικτικά, ο Ναπολέοντας ο Βοναπάρτης είχε προβεί σε δυο σημαντικές δηλώσεις. Καταρχήν ότι «ένα καλό κτηματολόγιο θα είναι το καλύτερο συμπλήρωμα στο Αστικό Δίκαιό μου, ώστε να επιτευχθεί μια συστημική τάξη στην αγορά της ακίνητης ιδιοκτησίας. Τα σχέδια θα πρέπει διαμορφωθούν με τέτοιο τρόπο, ώστε ανά πάσα στιγμή να είναι εφικτό να καταγράφονται και να ανακτώνται τα σύνορα μιας ακίνητης ιδιοκτησίας και να αποτρέψουμε συγχίσεις, αλλιώς θα καταφθάνουν αγωγές», και κατά δεύτερον ότι «το κτηματολόγιο θα μπορούσε να θεωρηθεί ως η πραγματική αρχή της Αυτοκρατορίας, σε όρους διασφάλισης της κατοχής της γης». […]

Πρόληψη και καταπολέμηση περιστατικών ρύπανσης από πλοία

…ακόμη και όσοι φορούν παρωπίδες ή «παροπλίζονται» με κυνικό και συμφεροντολογικό ωχαδερφισμό, η αδιαφορία ή η αποστασιοποίηση τους καταρρέει μπροστά στη διαπίστωση ότι στη θαλάσσια ρύπανση ελλοχεύεται ένας διπλός σίγουρος κίνδυνος ταχύτατης εξάπλωσης και διάχυσης της ζημίας, δραματοποιώντας λογαριθμικά τις αποκρουστικές συνέπειες. Τα εν λόγω λύματα είναι ποικιλόμορφα, συχνά υγρής και ρευστής μορφής και γρήγορα μπορούν να αναμειχθούν με τα ύδατα. Οι ωκεανοί, οι θάλασσες, και τα ύδατα εν γένει, δεν είναι αποκομμένα από το υπόλοιπο περιβάλλον, ούτε περιορίζονται από τα πολιτειακά σύνορα. Βρίσκονται σε τρομακτική αλληλεξάρτηση με την ατμόσφαιρα, τις παραλίες και η βλάβη να είναι ικανή εισχωρήσει στην βλαστική υγεία του εδάφους ή στους θαλάσσιους οργανισμούς, εγκαθιδρύοντας μια αποτελεσματικότατη αυτοκρατορία παθήσεων και ασθενειών στη διατροφική αλυσίδα του ανθρωπίνου γένους. […]

Ακραίες περιπτώσεις Mens Rea

Η πρώτη θεμελιακή γνώση του Ποινικού Δικαίου, με την οποία έρχεται αντιμέτωπος κάθε σπουδαστής νομικής, είναι ότι κάθε πράξη στο ποινικό δίκαιο πρέπει να εξετάζεται με τη νομοτυπική της μορφή και να πλαισιώνεται με τέτοιο τρόπο, ώστε να περιέχει τόσο (α) την, υπό στενή έννοια, αντικειμενική υπόσταση (actus reus) όσο και (β) την υποκειμενική ή νοητική υπόσταση (mens rea). Το actus reus θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και ως τα εξωτερικά στοιχεία της πράξης, ενώ το mens rea και ως τα ενδόμυχα ή εσωτερικά στοιχεία της (ίδιας) πράξης.

Μια δεύτερη βασική γνώση της θεωρίας του ποινικού δικαίου είναι ο γενικός κανόνας που συνοψίζεται στη λατινική φράση «Actus non facit reum nisi mens sit rea», που σημαίνει ότι κανείς δεν είναι υπεύθυνος για τις πράξεις του μόνο, παρά μόνο αν δρα με την απαραίτητη ένοχη διάνοια. Δηλαδή, κανένας δεν είναι ένοχος για ένα έγκλημα, εκτός από αυτούς που διέπραξαν μια συγκεκριμένη ποινική πράξη (actus reus) με την απαραίτητη νοητική υπόσταση (mens rea).

Αυτή η γενική αρχή, όσο και απλοϊκή και αν μοιάζει, έχει αρκετές δυσκολίες κατά την υπαγωγή σε αυτήν των αληθινών περιστατικών. Στο συλλογικό πόνημα που ακολουθεί, επελέγησαν δυο διαμετρικά αντίθετες γενικές περιπτώσεις, ώστε να ξεδιπλωθεί η υφή των δυσκολιών στην απονομή της δικαιοσύνης. […]

Η μεταφυσική διάσταση της εταιρικής προσωπικότητας

Ενδεχομένως όλοι έχουμε προσέξει στα ονόματα των εταιρειών να περιλαμβάνονται συχνά λέξεις όπως limited, περιορισμένη ευθύνη ή τα αρχικά Ltd και PLC (για την Ελλάδα ΑΕ, ΕΠΕ & ΙΚΕ). Ενδεχομένως και πάλι πολλές φορές να έχουμε νιώσει αδικία, στο άκουσμα ειδήσεων αναφορικά με τη χρεοκοπία εταιρειών και τις συζητήσεις για απλήρωτους εργαζόμενους. Είναι σχεδόν κοινή αντίληψη ότι όσοι βρίσκονται πίσω από κάθε εταιρεία, όταν πάει κάτι στραβά, πρέπει να βάζουν το χέρι στην τσέπη.

Η παραπάνω θέση ενεργοποιεί μια ιδιαίτερη προβληματική: Ας αναλογιστούμε μια «συνηθισμένη» οικογένεια, η οποία παράλληλα με κάποιους προθεσμιακούς ή αποταμιευτικούς λογαριασμούς, αφιέρωσε τις λοιπές της αποταμιεύσεις στην αγορά μετοχών κάποιων δημοφιλών εταιρειών (κατά πασά πιθανότητα μέσω κάποιας απρόσωπης χρηματιστηριακής αγοράς). Ας φανταστούμε, ότι η μια εταιρεία ενεπλάκη σε ένα τεράστιο περιβαλλοντολογικό σκάνδαλο και της έχει επιβληθεί ένα τόσο μεγάλο πρόστιμο, που η εταιρεία πτώχευσε. Οφείλει αυτή η οικογένεια να πληρώσει τους υπαλλήλους και τους προμηθευτές, της εταιρείας, από το όποιο υστέρημά της; Θα πρέπει να υποστεί πλήρη κατάσχεση των περιουσιακών της στοιχείων; […]

Επισκόπιση κυπριακής νομολογιάς Ιδιωτικού Διεθνούς Δικαίου

Βαθιά μου πίστη ότι η παράμετρος πολιτική δεν αρκεί για την επίτευξη οποιουδήποτε στόχου και ενίοτε λειτουργεί απλώς ως μια εκδήλωση προθυμίας. Χωρίς το κατάλληλο θεωρητικό πλαίσιο αλλά και τις πρακτικές δομές που θα ενσαρκώσουν αυτό, η οποιαδήποτε απόπειρα για χάραξη πολιτικής, θα αποτελεί στην καλύτερη περίπτωση μια ξύλινη φιλονικία σε κάθε λογής κοινοβουλευτικά έδρανα.

Η εστίασή μου στα πλαίσια αυτής της ενασχόλησής μου με το Ιδιωτικό Διεθνές Δίκαιο, ήταν η σύζευξή του με τον απώτερο σκοπό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Καθόλου ασήμαντη η καθαυτή πτυχή του κλάδου του Ιδιωτικού Διεθνούς Δικαίου, την ενορχήστρωση, δηλαδή, ενός πολυεπίπεδου δικανικού δίαυλου επικοινωνίας. Ο εξεζητημένος, όμως, αυτός χαρακτήρας παίρνει μια ιδιαίτερα απτή μορφή εντός, και για σκοπούς, της Ευρωπαϊκής Ένωσης. […]

Ενδικοφανής και εξώδικος έλεγχος Δημόσιας Διοίκησης

Ο Ε. Π. Σπηλιωτόπουλος, νομικός ακαδημαϊκός με διακεκριμένη εξειδίκευση στο Διοικητικό Δίκαιο, δεν διστάζει να περιγράψει τα διοικητικά όργανα (του Δημοσίου) ως την πρόληψη της τυραννίας και την προάσπιση των ελευθεριών του πολίτη, ενώ αρκετά προγενέστερα ο Max Weber είχε μιλήσει για εκείνη την γραφειοκρατία που είναι ικανή να αποκτηνώσει την ευρύτερη έννοια του Κράτους. […]

Ιδεολογική αστοχία σε μετάφραση του Πανεπιστημίου Κρήτης

Το βαθύτατο κόμπλεξ του νεοέλληνα που τον οδηγεί να αλλοιώνει έννοιες ώστε να χαϊδεύει την ιδεολογία του, φθάνει μέχρι και τα πανεπιστήμια!

Μια εθελοντική ομάδα του Πανεπιστημίου Κρήτης αποφασίζει να μεταφράσει το «Η πολιτική ως Επάγγελμα» του Max Weber. Η Αγγλική μετάφραση (π.χ. του Πανεπιστημίου Pfeiffer) χρησιμοποιεί τον όρο «administrative officials», το πρωτότυπο γερμανικό κείμενο τον όρο «Fachbeamte», τον οποίο, τουλάχιστον, το ΔΕΕ το μεταφράζει ως «τεχνικός αξιωματούχος». Το Ελληνικό Πανεπιστήμιο επέλεξε το αφηρημένο «εξειδικευμένος υπάλληλος». […]